بازده

همانطور که میدانیم هدف سرمایه گذاران حداکثرکردن بازده مورد انتظاراست. بازده در فرآیند سرمایه گذاری نیروی محرکی است که ایجاد انگیزه می کند و پاداشی برای سرمایه گذاران محسوب می شود. بازده سهام یکی از فاکتورهای مهم در انتخاب بهترین سرمایه گذاری است. یک ارزیابی از بازده تنها راه منطقی

( قبل از ارزیابی ریسک) است که سرمایه گذاران می توانند برای مقایسه سرمایه گذاری های جایگزین و متفاوت از هم انجام دهند. برای درک بهتر عملکرد سرمایه گذاریاندازه گیری بازده واقعی( مربوط به گذشته) لازم است. مخصوصا اینکه بررسی بازده مربوط به گذشته درتخمین و پیش بینی بازده های آتی نقش زیادی دارد (ربیعی، 1383).

2-2-2- تعریف بازده

بازده عبارت است از نسبت کل عایدی(ضرر) حاصل از سرمایه گذاری در یک دوره معین به سرمایه ای که برای بدست آوردن این عایدی در ابتدای دوره مصرف گردیده است. بازده سهام شامل تغییر در اصل سرمایه ( تغییر قیمت سهام) و سود نقدی دریافتی می باشد. برای محاسبه بازده سهام شرکتهای مورد بررسی  فاکتورهای افزایش سرمایه بایستی مد نظر قرار گیرند (همان منبع،1383).

2-2-3- بازده تحقق یافته در مقابل بازده مورد انتظار

تعیین تفاوت بازده تحقق یافته و بازده مورد انتظار از اهمیت بالایی برخوردار است. برای اینکه این دو بحث در مسائل و مباحث سرمایه­گذاری به طور وسیعی مورد استفاده قرار می­گیرد.

بازده تحقق یافته، بازده­ای است که واقع شده است، یا بازده­ای است که کسب شده است. در واقع بازده تحقق یافته بازده­ای است که، به وقوع پیوسته و واقع شده است.

بازده مورد انتظار، عبارت است از بازده تخمینی یک دارایی که سرمایه­گذاران انتظار دارند در یک دوره­ آینده به دست آورند. بازده مورد انتظار با عدم اطمینان همراه است و احتمال دارد برآورده شود و یا اینکه برآورده نشود. سرمایه­گذاران برای کسب بازده مورد انتظار بایستی یک نوع دارایی را خریداری کنند و توجه داشته باشند که این بازده ممکن است تحقق نیابد. سـرمایه­گذاری بر روی اوراق بهادار ریسـک­دار و بلند مدت می­تواند باعث برآورده شدن بازده مورد انتظار سرمایه­گذاران شود، در حالی که در کوتاه­مدت این امر کمتر اتفاق می­افتد.

طبق تئوری نمایندگی و با توجه به میل سرمایه­گذاران، هدف مدیریت باید در راستای به حداکثر رساندن ارزش شرکت باشد. معیارهایی نظیر حداکثر شدن درآمد هر سهم و حداکثر شدن قیمت سهام، به عنوان معیارهای اساسی مطرح می­باشند که در ادامه به ارائه توضیحات لازم در این رابطه می­پردازیم (میرمحرابی، 1380).

2-2-4- حداکثر شدن سود هر سهم به عنوان یک معیار

سهامداران عادی به­عنوان مهمترین تأمین­کنندگان سرمایه شرکتها، سود هر سهم را به­عنوان یکی از اهداف مطلوب و حداکثر شدن آن را به­عنوان حداکثر شدن ثروت خود تلقی می­کنند. حتی برخی محافل بازار با تأکید بیشتر بر سود گذشته شرکت، مبنای ارزیابی و قیمت­گذاری سهام شرکت را بر این معیار قرار داده­اند.

سود سهام بخشی از سود یک دوره مالی است که به سهامداران عادی تعلق می­گیرد. البته باید توجه داشت که این مفهوم با مفهوم درآمد هر سهم اشتباه نشود. درآمد هر سهم مبلغی است که عملاً به صاحب سهم تعلق گرفته اما لزوماً به دارنده سهم پرداخته نگردیده است. برای محاسبه درآمد هر سهم باید ابتدا بخشی از درآمد که متعلق به سهام ممتاز بوده و مرجح بر سهام عادی است را از سود شرکت کسر نموده و باقیمانده را بر تعداد سهام عادی تقسیم نمود.

موارد قابل توجه در مورد درآمد هر سهم (EPS) به شرح زیر می­باشد:

الف) رقم به دست آمده هر سهم نمایانگر سود ویژه­ای است که به هر سهم در یک سال تعلق گرفته است. بر این اساس سرمایه­گذار می­تواند سودآوری شرکت را اندازه­گیری کرده و با مقایسـه ارقام مربوط به سال­های مختلف، افزایش یا کاهش آن را محاسبه کند.

ب) در صورتی که سود سهام اختصاص یافته به هر سهم بیش از درآمد هر سهم باشد، سرمایه گذار متوجه خواهد شد که شرکت از اندوخته­های سال­های قبل کمک گرفته تا سود متناسبی به سهامداران پرداخت شود.

ج) در صورتی که سود سهام تقسیم شده از درآمد را به حساب اندوخته شرکت منظور کرده که ممکن است این وجوه در توسعه شرکت بسیار مؤثر باشد.

د) سرمایه گذار می­تواند با مقایسه درآمد هر سهم در شرکت­های مختلف، بازده عوامل تولید این شرکت­ها را اندازه گیری کرده و با توجه به قیمت سهام شرکت­های مذکور در بازار، سهام مورد نظر خود را انتخاب کند. این مقایسه به خصوص از نظر شرکت­های با فعالیت مشابه دارای اهمیت خاص می­باشد (پورکریم، 1386).