مقالات دانشگاهی ارشد

جستجوی مقالات فارسی – بررسی تشبیه در پانصد غزل آغازین دیوان وصال شیرازی۹۳- قسمت ۸

تشبیه مرکّب جمع مشبّه: عبارات شیرین برلب تو مشبّه به: ۱- صهبا به جام۲- نشأه به صهبا وجهشبه: ۱- قرار گرفتن چیزی زیبا ودلنشین درون ظرفی سرخ رنگ (تحقیقی و مرکّب)۲- مستی وخماری حاصل از چیزی (تحقیقی و مرکّب) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مرکّب به مرکّب می باشد. از لحاظ آوردن وجه شبه وادات:۱: مجمل مرسل ۲- مطلق ادات: در هر دو مورد چو می باشد.
عشق تو و جان من، چو آتش و خاشاک لعل تو و جزع من، چون ساغر ومینا
(وصال، ۱۳۷۸: ۱۰) ۱-تشبیه مرکّب مجمل مرسل مشبّه: عشق تو و جان من مشبّه به: آتش و خاشاک وجهشبه: چیزی سوزاننده در کنار چیزی که می سوزد واز بین می رود.(تخییلی و مرکّب) طرفین: عقلی به حسی افراد: مرکّب به مرکّب ادات : چو
۲-تشبیه مرکّب مجمل مرسل مشبّه: لعل تو و جزع من مشبّه به: ساغر و مینا وجهشبه: سرخی وخواهندگی (تخییلی و مرکّب) طرفین: حسی به حسی افراد: مرکّب به مرکّب ادات: چون
دل که ز من بود خصم جان من آمد وین نه همین اوفتاد بر من تنها
زاده خسرو شکافت سینه خسرو محرم دارا درید پهلوی دارا
(همان)
تشبیه جمع مضمر مفصّل مؤکّد مشبّه: دل مشبّه به: ۱- زاده خسرو۲- محرم دارا وجهشبه: در هر دو مورد دشمن بودن. (تحقیقی و مفرد) افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد مقیّد می باشد. طرفین: در هر دو مورد عقلی به حسی می باشد.
تا به چه عیب از توام ملول شود دل از رخ چون روز، یا ز زلف شب آسا
(همان)
تشبیه مفروق بلیغ مشبّه: ۱- رخ۲- زلف مشبّه به: ۱- روز۲- شب وجهشبه: ۱-درخشیدن (تحقیقی و مفرد)۲-سیاهی (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی میباشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد.
عیب تو کند ناصح به تلخ کامی وان به مذاقم چنان خوشست که حلوا
(همان) تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: عیب تو مشبّه به: حلوا وجهشبه: شیرینی
(تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد مقیّد به مفرد
از دل دیوانه وصال چه پرسی کان سر زلف است رهزن دل دانا
(وصال، ۱۳۷۸: ۱۰)
تشبیه بلیغ مشبّه: سر زلف مشبّه به: رهزن دل وجهشبه: تاراج نمودن (تخییلی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد مقیّد به مفرد مقیّد
بی دل و دین را چه جای نصیحت خانه به تاراج رفت و رخت به یغما
(همان)
تشبیه ملفوف مضمرمفصّل مؤکّد مشبّه: ۱- دل۲- دین مشبّه به: ۱- خانه۲- رخت وجهشبه: در هر دو مورد تاراج و یغما رفتن (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد عقلی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد
نشاط عشق کجا نشأه شراب کجا به فعل، گرمی آتش کجا و آب کجا
(همان)
تشبیه مضمر ملفوف مشبّه: ۱- عشق۲- شراب مشبّه به: ۱- آتش ۲- آب وجهشبه: ۱- گرم بودن (تحقیقی و مفرد) ۲- سرد بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: ۱- عقلی به حسی۲- حسی به حسی افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد میباشد. ازلحاظ آوردن وجه شبه وادات ۱: مطلق ۲- بلیغ
قیاس اهل محبت مکن به منکر عشق به فضل پایهی انسان کجا دواب کجا
(همان) تشبیه مضمر بلیغ مشبّه: منکران عشق مشبّه به: دواب وجهشبه: نادانی وبی ارزشی (تحقیقی و متعدّد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد مقیّد به مفرد
مرا از آن لب شیرین چه کار با کوثر کنار چشمه حیوان کجا سراب کجا . (همان)
تشبیه ملفوف بلیغ مشبّه: ۱- لب شیرین ۲- کوثر مشبّه به: ۱- چشمه حیوان
۲- سراب وجهشبه: ۱- حیاط جاودانی بخشیدن (تخییلی و مفرد) ۲- بی حاصل بودن(تخییلی و مفرد) طرفین: ۱- حسی به عقلی ۲- عقلی به حسی
مجوی در دل من جز خیال طلعت دوست در این خراب به جز نور آفتاب کجا
(وصال، ۱۳۷۸: ۱۰)
تشبیه مضمر بلیغ مشبّه: خیال طلعت دوست مشبّه به: نورآفتاب وجهشبه: روشنایی (تخییلی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد مقیّد به مفرد مقیّد
رموز عشق در اوراق اهل مدرسه نیست کجاست علم خداجویی و کتاب کجا
(همان)
تشبیه مضمربلیغ مشبّه: رموز عشق مشبّه به: علم خداجویی وجهشبه: ارزشمند بودن و هدایت گر بودن (تحقیقی و متعدّد) طرفین: عقلی به عقلی افراد: مفرد مقیّد به مفرد مقیّد
وصال زنده به عشق است و عشق میجوید در آب ماهی و هر سو رود که آب کجا
(همان: ۱۱)
تشبیه مضمر ملفوف بلیغ مشبّه: ۱- وصال ۲- عشق مشبّه به: ۱- ماهی ۲- آب وجهشبه: ۱- سرگردانی (تحقیقی و مفرد) ۲- زندگانی بخشیدن (تحقیقی و مفرد) طرفین: ۱- حسی به حسی ۲- عقلی به حسی افراد: درهردو مورد مفرد به مفرد می باشد.

You may also like...