مقالات دانشگاهی ارشد

جستجوی مقالات فارسی – بررسی تشبیه در پانصد غزل آغازین دیوان وصال شیرازی۹۳- قسمت ۶

تشبیه تمثیل مضمر مفصّل مؤکّد مشبّه: تو (معشوق) در دل ما مشبّه به: یوسف در زندان وجهشبه: قرار گرفتن موجودی زیبا در زندان. (تحقیقی و مرکّب) طرفین: عقلی به حسی افراد: مرکّب به مرکّب
۲-۱۰- زاویّهی تشبیه: . …..«هر قدر زاویه تشبیه بازتر باشد، یعنی ربط بین مشبّه و مشبّه به دورتر باشد تشبیه هنری
تر است و در اصطلاح به آن تشبیه غریب می گویند؛ مثل تشبیه شقایق به اجاق به صورت اضافه تشبیهی «اجاق شقایق» در این شعر سپهری:
و یک بار هم در بیابان کاشان هوا ابر شد
و باران تندی گرفت
و سردم شد، آن گاه در پشت یک سنگ
اجاق شقایق مرا گرم کرد. . هر قدر زاویه ی تشبیه تنگ تر باشد یعنی ربط وشباهت بین مشبّه و مشبّه به واضحتر و نزدیکتر باشد، تشبیه غیر هنری است و به آن تشبیه مبتذل گویند مثل لب لعل». . ……………………………………………………………………………………………. …………………(شمیسا،۱۳۹۰: ۴۵-۴۴)
۲-۱۱- اضافه تشبیهی: . …..تشبیهی که در آن مشبّه و مشبّه به به هم اضافه شده باشند و ادات تشبیه و وجهشبه حذف
شده است به این گونه تشبیه، تشبیه بلیغ یا رسا گویند.
نکته: تشبیه بلیغ می تواند به صورت غیر اضافی هم بیاید.
اضافه تشبیهی از لحاظ ساخت دو نوع است: ۱- اضافه مشبّه به مشبّه به: چراغ چشم ۲- اضافه مشبّه به به مشبّه: فرّاش باد، تشبیه بلیغ میتواند به صورت غیر اضافه نیز بیاید.
زان که شد سلسله ی اهل جنون طرهی او سر به صحرا ز چه داد این دل دیوانه ی ما؟ . …………………………………………………………………………………………………………………………(وصال، ۱۳۷۸: ۴۴)
تشبیه بلیغ مشبّه: طره مشبّه به: سلسله وجهشبه: گره گره بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
در بحث اضافه تشبیهی اضافههایی وجود دارد که میتوان آنها را به لحاظ وجهشبه به انواعی تقسیم کرد:
۱- اضافه تلمیحی:
…..« نوعی اضافه تشبیهی است که فهم وجهشبه آن موقوف به آشنایی با داستانی باشد، مثل مصر عزت که درآن عزت با توجه به داستان حضرت یوسف به مصر تشبیه شده است». . ……………………………………………………………………………………………………….. (شمیسا، ۱۳۹۰: ۴۶)
۲- اضافه سمبلیک:
«آن وقتی است که مشبّه به (مضاف) سمبل یا نشانه مشبّه (مضاف الیه) باشد مثل « ایوب مصر»که ایوب خود سمبل صبر است. برخی از اضافه سمبلیک در اصل اضافه تلمیحی هستند، مثل «یوسف حسن» که اوّلاً یوسف خود مظهر حسن است (اضافه سمبلیک) و ثانیاً در این اضافه تلمیح به داستانی است (اضافه تلمیحی) و اضافه سمبلیک می تواند تلمیحی نباشد مثل کلاه سروری. پس همواره باید درتشبیه این دو قاعده را به یاد داشت: ۱- وجهشبه عمدتاً از مشبّه به اخذ می شود ۲- مشبّه به به لحاظ وجه شبه از مشبّه قویتر و آشکارتر است». . ……………………………………………………………………………………………………………………………….(همان: ۴۶،۴۷)
۲-۱۲- انواع تشبیه به لحاظ شکل:
۱- تشبیه ملفوف:
چند مشبّه جداگانه ذکر میشود و سپس مشبّه بههای آنها گفته میشود، این گونه تشبیه مبتنی بر صنعت لف و نشر است که می تواند به صورت مرتب ومشوش بیاید.
یار اغیارت نمود این ناله شبگیرما وه که نخجیر از برای دیگران زد تیرما
(وصال، ۱۳۷۸: ۳۹) تشبیه مضمر ملفوف مشوش بلیغ مشبّه: ۱- یار ۲- ناله شبگیر مشبّه به: ۱- نخجیر ۲- تیر وجهشبه: ۱- صید شدن (تحقیقی و مفرد) ۲- شکار کردن (تخییلی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد
حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد.
۲-تشبیه مفروق:
در این نوع تشبیه چند مشبّه و چند مشبّه به داریم اما هر مشبّه با مشبّه به خود می آید.
گل رو، سبزه ی خط، سنبل زلف رخ او، یا گلستان خلیل است
(همان: ۹۱)
تشبیه مفروق بلیغ مشبّه: ۱- رو۲- خط۳- زلف مشبّه به: ۱- گل ۲- سبزه ۳- سنبل وجهشبه: ۱- سرخی و لطافت (تحقیقی و متعدّد) ۲- زیبایی و لطافت (تحقیقی و متعدّد) ۳- زیبایی و گره گره بودن. (تحقیقی و متعدّد) طرفین: در هر سه مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر سه مورد مفرد به مفرد می باشد.
۳- تشبیه تسویه:: ا. ………..
برای چند مشبّه یک مشبّه به میآورند.
ز زاهدان که زدندی به شیشه می سنگ هزار شیشه ناموس ونام برسنگ است
(همان: ۸۶)
تشبیه تسویه بلیغ مشبّه: ۱- ناموس ۲- نام مشبّه به: شیشه وجهشبه: ازبین رونده (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد عقلی به حسی می باشد افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد.
۴- تشبیه جمع:
برای یک مشبّه، چند مشبّه به میآورند.
قطره بر نسرین و شبنم بر چمن یا خویت بر چهره یا بر گل گلاب

دانلود کامل پایان نامه در سایت pifo.ir موجود است.

You may also like...