مقالات دانشگاهی ارشد

پژوهش – بررسی تشبیه در پانصد غزل آغازین دیوان وصال شیرازی۹۳- قسمت ۴۳

(همان: ۱۸۱)
تشبیه مفروق بلیغ مشبّه: ۱- خال ۲- زلف مشبّه به: ۱- دانه۲- دام وجه شبه: ۱- کوچک وسیاه بودن (تحقیقی و متعدّد) ۲- حلقه حلقه بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد.
لاله ساغر به کف و نرگس شهلا مخمور غیرتم گشت که در محفل رندان می رفت
(همان)
تشبیه بلیغ مشبّه: ساغر مشبّه به: لاله وجه شبه: سرخی (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
بوسه جستم ز لبش ناوک مژگان خوردم کیست آنکس که عسل جست و در او نیش نرفت؟
(همان: ۱۸۲)
۱- تشبیه بلیغ مشبّه: مژگان مشبّه به: ناوک وجه شبه: مجروح و زخمی کردن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
۲- تشبیه مضمر ملفوف بلیغ مشبّه: ۱- لب ۲- مژگان مشبّه به: ۱- عسل ۲- نیش وجه شبه: ۱- شیرین بودن (تحقیقی و مفرد) ۲- گزنده بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هردو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد.
پنهان دلم خوش است و وداع تو می کنم کز سیل اشک دیده ره کاروان گرفت
(همان: ۱۸۴)
تشبیه بلیغ مشبّه: اشک مشبّه به: سیل وجه شبه: فراوانی (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
تا گلرخی بنفشه خطی سر و قامتی است کی می توان ز خانه ره بوستان گرفت
(وصال، ۱۳۷۸: ۱۸۴)
تشبیه ملفوف بلیغ مشبّه: ۱-رخ ۲- خط ۳- قامت مشبّه به: ۱- گل ۲- بنفشه ۳- سرو وجه شبه: ۱- سرخی وزیبای (تحقیقی و متعدّد) ۲- زیبایی ولطافت (تحقیقی و متعدّد) ۳- بلندی وتناسب (تحقیقی و متعدّد) طرفین: در هر سه مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر سه مورد مفرد به مفرد می باشد.
کردی هزار سعی به تسخیر ملک دل آگه نه یی که از نگهی می توا ن گرفت
(همان)
تشبیه بلیغ مشبّه: دل مشبّه به: ملک وجه شبه: ارزشمند بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
دهان تنگ ترا عقل چشمه جان گفت ندیده را به از این هیچ وصف نتوان گفت
(همان: ۱۸۵)
تشبیه تخییلی بلیغ مشبّه: دهان تنگ مشبّه به: چشمه جان وجه شبه: جان بخشی (تخییلی و مفرد) طرفین: حسی به عقلی افراد: مفرد مقیّد به مفرد مقیّد
اشاره به زلف تو کرد و آن لب نوش حکایتی که ز ظلمات و آب حیوان گفت
(همان)
تشبیه ملفوف بلیغ مشبّه: ۱- زلف ۲- لب مشبّه به: ۱- ظلمات ۲- آب حیوان وجه شبه: ۱- سیاهی (تحقیقی و مفرد) ۲- عمر جاویدان بخشیدن (تخییلی و مفرد) طرفین: ۱- حسی به حسی ۲- حسی به عقلی افراد: ۱- مفرد به مفرد۲- مفرد به مفرد مقیّد
بتان چو جان و تو جان بتانی از خوبی درست گفت هر که تو را جان جانان گفت
(وصال، ۱۳۷۸: ۱۸۵)
تشبیه مطلق مشبّه: بتان مشبّه به: جان وجه شبه: عزیز و با ارزش بودن (تحقیقی و متعدّد) طرفین: حسی به عقلی افراد: مفرد به مفرد ادات: چو
وصال را سخن امشب دراز گشت مگر ز شام زلف تو و روزگار هجران گفت
(همان)
تشبیه بلیغ مشبّه: زلف مشبّه به: شام وجه شبه: سیاهی (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
باختم آه به بازیچه عشقش دل آنک طاق بود آن خم ابرو که منش گفتم جفت
(همان: ۱۸۶)
تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: خم ابرو مشبّه به: طاق وجه شبه: خمیده بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد مقیّد به مفرد
ماه لقا خوانده اند و سرو خرامت سرو چو مه بنده، مه چو سرو غلامت
(همان: ۱۸۷)
۱ – تشبیه جمع بلیغ مشبّه: «ت»در خرامت مشبّه به: ۱- ماه ۲- سرو وجه شبه: ۱- درخشیدن و زیبایی (تخییلی و متعدّد) ۲- بلندی وتناسب (تحقیقی و متعدّد) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد.
۲- تشبیه عکس مفروق مطلق مشبّه: ۱- سرو ۲- مه مشبّه به: ۱- مه ۲- سرو وجه شبه: ۱- بنده بودن (تخییلی و مفرد) ۲- غلام بودن (تخییلی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد. ادات: در هر دو مورد چو می باشد

You may also like...