مقالات دانشگاهی ارشد

بررسی تشبیه در پانصد غزل آغازین دیوان وصال شیرازی۹۳- قسمت ۳۴

تشبیه مطلق مشبّه: سینه مشبّه به: لاله وجه شبه: چاک بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد ادات: چون
خوشم که هم چو صنوبر بود هزار دلم که بندم آن همه بر قد چون صنوبر دوست
(همان: ۱۳۲)
تشبیه تسویه مشبّه: ۱- «م» در دلم۲- قد مشبّه به: صنوبر وجه شبه: ۱- هزار دل بودن (تخییلی و مفرد) ۲- بلندی و سفیدی (تحقیقی و متعدّد) . طرفین: درهر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: درهر دو مورد مفرد به مفرد می باشد. از نظر آوردن وجه شبه وادات: ۱- مطلق۲- مجمل مرسل ادات: ۱- همچو۲- چون
دانی مه نو از چه بزودی فرو رود شرم آیدش ز ابروی هم چون هلال دوست
(وصال، ۱۳۷۸: ۱۳۴)
تشبیه تفضیل مطلق مشبّه: ابرو مشبّه به: هلال وجه شبه: خمیدگی (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد . ادات: هم چون
نشتر مژگان ز بس خون از رگ و چشمم گشود خجلتم خیزد وصال از تیغ خون آشام دوست
(همان)
تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: مژگان مشبّه به: نشتر وجه شبه: خونریزی (تخییلی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
ناچار بایدم شدن آماج تیر غم بازوی سست ما چه کند با کمان دوست
(همان: ۱۳۵)
تشبیه بلیغ مشبّه: غم مشبّه به: تیر وجه شبه: کشنده بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
این طرفه بین که دامن گل می برند خلق ما را نصیب خار غم از بوستان دوست
(همان) تشبیه بلیغ مشبّه: غم مشبّه به: خار وجه شبه: آزار دهنده (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
گر بی تو به بوستانم ای دوست خار ره دوستانم ای دوست
(همان: ۱۳۷)
تشبیه بلیغ مشبّه: «م» در دوستانم مشبّه به: خار وجه شبه: آزار دهنده (تحقیقی ومفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
بی مهر سپهر چون بود باغ بی روی تو آنچنانم ای دوست
(وصال، ۱۳۷۸: ۱۳۷)
تشبیه مجمل مرسل مشبّه: من بی روی تو مشبّه به: باغ بی مهر سپهر وجه شبه: از بین رونده (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد مقیّد به مفرد مقیّد ادات: آنچنان
با ماه چسان قصب گدازد بی ماه رخت من آنم ای دوست
(همان)
تشبیه بلیغ مشبّه: رخ مشبّه به: ماه وجه شبه: درخشش و زیبایی (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد با گلش تشبیه کردم، گل همین رنگست و بوست و آن دهان را غنچه گفتم وندران هم گفتگوست
(همان: ۱۳۸) ۱- تشبیه تفضیل مفصّل مؤکّد مشبّه: «ش» درگلش مشبّه به: گل
وجه شبه: معطر و زیبا بودن (تحقیقی و متعدّد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
۲- تشبیه تفضیل بلیغ مشبّه: دهان مشبّه به: غنچه وجه شبه: کوچک و زیبا بودن (تحقیقی و متعدّد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
گرچه آب جوست پیشت گریه ما عاشقان رونق گلزار رخسار تو از این آب جوست
(همان)
۱- تشبیه بلیغ مشبّه: گریه ما عاشقان مشبّه به: آب جو وجه شبه: بی ارزش بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد مقیّد به مفرد مقیّد . ۲- تشبیه بلیغ مشبّه: رخسارتو مشبّه به: گلزار وجه شبه: زیبایی وطراوت (تحقیقی و متعدّد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد ز سنگ های ملامت که زاهدان فکنند هزار توبه شکستند و ساغری نشکست
(وصال، ۱۳۷۸: ۱۳۹)
تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: ملامت مشبّه به: سنگ وجه شبه: شکستن واز بین بردن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
بسی افشاندم آب از چشمه ی چشم دریغا کاتش دل باز ننشست
(همان)
تشبیه بلیغ مشبّه: چشم مشبّه به: چشمه وجه شبه: جوشیدن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
رویت که مرغ سدره بر او عندلیب هست خوش باغ خرمیست که را تا نصیب هست
(همان)

You may also like...