مقالات دانشگاهی ارشد

فایل دانشگاهی – بررسی تشبیه در پانصد غزل آغازین دیوان وصال شیرازی۹۳- قسمت ۲۵

می رسیده که عمر گذشته را بدل است مثل به آب حیاتش زنند و محتمل است
(همان: ۹۰)
تشبیه مجمل مرسل مشبّه: می رسیده مشبّه به: آب حیات وجهشبه: عمر جاودان بخشیدن (تخییلی و مفرد) طرفین: حسی به عقلی افراد: مفرد مقیّد به مفرد مقیّد ادات: مثل
مگر زسنگ ملامت خدا نگهدارد مرا که شیشه صهبا نهفته در بغل دارم
(همان)
تشبیه بلیغ مشبّه: ملامت مشبّه به: سنگ وجهشبه: شکستن و از بین بردن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
مرا بوی تو در کوی تو آورد که بوی گل به سوی گل دلیل است
(وصال، ۱۳۷۸: ۹۰)
تشبیه مضمر بلیغ مشبّه: تو (معشوق) مشبّه به: گل وجهشبه: معطر وزیبا بودن (تحقیقی و متعدّد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
بود آیینه ی وارون نما عشق هنر ننگ و عزیز آنجا ذلیل است
(همان) تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: عشق مشبّه به: آیینه ی وارون نما وجهشبه: بر عکس نشان دادن حقیقت ها (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد مقیّد
گل رو، سبزه ی خط، سنبل زلف رخ او، یا گلستان خلیل است
(همان: ۹۱)
تشبیه مفروق بلیغ مشبّه: ۱- رو۲- خط۳- زلف مشبّه به: ۱- گل ۲- سبزه ۳- سنبل وجهشبه: ۱- سرخی و لطافت (تحقیقی و متعدّد) ۲- زیبایی و لطافت (تحقیقی و متعدّد) ۳- زیبایی و گره گره بودن (تحقیقی و متعدّد) طرفین: در هر سه مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر سه مورد مفرد به مفرد می باشد.
هر شب ما کز رخ تو بدر ندارد نیست شب آن شب مه است و ماه صیام است
(همان)
تشبیه بلیغ مشبّه: رخ مشبّه به: بدر وجهشبه: درخشانی و زیبایی (تحقیقی و متعدّد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
حلال آن می کش از لعل تو جام است که بی لعل لبت کوثر حرام است
(همان: ۹۲)
تشبیه بلیغ مشبّه: لب مشبّه به: لعل وجه شبه: سرخی (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
شرابی کاتش لعلت نپرورد به کام پختگان عشق خام است
(وصال، ۱۳۷۸: ۹۲)
تشبیه بلیغ مشبّه: لعل(لب) مشبّه به: آتش وجه شبه: سرخ بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
لبت جام است و حرف تلخ او می مرا مستی هم از می هم زجام است
(همان)
تشبیه ملفوف مشبّه: ۱- لب۲- حرف مشبّه به: ۱- جام۲- می وجهشبه:۱- سرخ بودن ، ظرف بودن (تحقیقی و متعدّد) ۲- تلخ بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد. از لحاظ آوردن وجه شبه وادات: ۱- بلیغ ۲- مفصّل مؤکّد
ز لعلت انگبین نایب مناب است ز قدت سرو بن قایم مقام است
(همان)
تشبیه مضمر ملفوف بلیغ مشبّه: ۱- لعل(لب) ۲- قد مشبّه به: ۱- انگبین ۲- سرو وجه شبه: ۱- شیرین بودن (تحقیقی و مفرد) ۲- بلندی و تناسب (تحقیقی و متعدّد) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد.
مرا آن خال مشکین تو دانه است مرا آن زلف پرچین تو دام است
(همان)
تشبیه مفروق بلیغ مشبّه: ۱- خال مشکین ۲- زلف پر چین مشبّه به: ۱- دانه۲- دام وجهشبه: ۱- کوچک وزیبا بودن (تحقیقی و متعدّد) ۲- حلقه حلقه بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد مقیّد به مفرد می باشد.
تیر از مژه و تیغ ز ابرو، سپه از خط پیداست که او را سر خونریزی عام است
(وصال، ۱۳۷۸: ۹۲)
تشبیه ملفوف بلیغ مشبّه: ۱- مژه۲- ابرو۳- خط مشبّه به۱- تیر۲- تیغ۳- سپه وجه- شبه: ۱- مجروح و زخمی کردن (تحقیقی و مفرد)۲- خمیدگی (تحقیقی و مفرد) ۳- سیاهی (تحقیقی و مفرد) طرفین: درهمه موارد حسی به حسی می باشد. افراد: در همه موارد مفرد به مفردمی باشد.
راه ار نه به میخانه باقی است، ضلال است خمر ار نه ز لعل لب ساقی است حرام است
(همان: ۹۳)

You may also like...