مقالات دانشگاهی ارشد

مقاله – بررسی تشبیه در پانصد غزل آغازین دیوان وصال شیرازی۹۳- قسمت ۲۳

دلم زسنبل و ریحان باغ نگشاید که پای بست بدان طره دلاویز است
(همان)
تشبیه مضمر تفضیل جمع بلیغ مشبّه: طره مشبّه به: ۱- سنبل ۲- ریحان وجهشبه: در هر دو مورد زیبایی ومعطر بودن است. (تحقیقی و متعدّد) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد.
مار زلفت دلم گزیده و من با چنین درد خفتنم هوس است
(همان)
تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: زلف مشبّه به: مار وجهشبه: سیاهی(تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
ساقی آبی، که از سراچه ی دل گرد اندوه رفتنم هوس است
. (همان: ۸۴)
. تشبیه بلیغ مشبّه: اندوه مشبّه به: گرد وجهشبه: حقیقت را پوشاندن (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
این دل داغدار پر خون را لاله سان بر شکفتنم هوس است
(همان)
تشبیه مطلق مشبّه: دل مشبّه به: لاله وجهشبه: داغدار بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد ادات: سان
هر که در دایره ی عشق نه سرگردان شد کی زهر نقطه ی این گردش پرگار خوش است
(وصال، ۱۳۷۸: ۸۴) تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: عشق مشبّه به: دایره وجهشبه: سرگردانی (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
ای دل از مصحف رویش بطلب نقش مراد زان که این فال گشودم من و بسیار خوش است
(همان)
تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: روی مشبّه به: مصحف وجهشبه: هدایتگر بودن (تخییلی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد مفرد به مفرد
زاهدم با سبحه ی صد دانه نتواند فریفت دام عشاق از سر زلف دلارامی خوش است
(همان)
تشبیه بلیغ مشبّه: سر زلف مشبّه به: دام عشاق وجهشبه: حلقه حلقه بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد مقیّد به مفرد مقیّد
زهد ما داریم کز چشمت به بادامی خوشیم زاهد بی مغز بد نام است گر نامی خوش است
(همان: ۸۵)
تشبیه بلیغ مشبّه: چشم مشبّه به: بادام وجهشبه: هلالی و زیبا بودن (تحقیقی و متعدّد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
ز زلف چهره ی خورشید شب اندوز به رخ زلف شب خورشید پوش است
(همان)
۱- تشبیه مفروق بلیغ مشبّه: ۱- چهره ۲- زلف مشبّه به: ۱- خورشید ۲- شب وجهشبه: ۱- درخشیدن وزیبایی (تحقیقی و متعدّد)۲- سیاهی (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد.
ز زاهدان که زدندی به شیشه می سنگ هزار شیشه ناموس ونام برسنگ است
(وصال، ۱۳۷۸: ۸۶)
تشبیه تسویه بلیغ مشبّه: ۱- ناموس ۲- نام مشبّه به: شیشه وجهشبه: شکننده وازبین رونده (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد عقلی به حسی می باشد افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد.
بدین ترانه ی جان پرور بدیع وصال به گلشنی که تویی جای بلبلان تنگ است
(همان)
تشبیه مضمر تفضیل مفصّل مؤکّد مشبّه: وصال مشبّه به: بلبل وجهشبه: ترانه جان پرور سرودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
شب سیه روست که با دعوی مویت کاذب لاله سرخست که از نسبت رویت خجل است
(همان). .۱- تشبیه مفروق عکس مفصّل مؤکّد مشبّه: ۱- شب ۲- لاله مشبّه به: ۱- موی ۲- روی وجهشبه: ۱- سیاهی (تحقیقی و مفرد)۲- سرخی (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد.
از چه عمری شد و خورشید رخت جلوه نکرد گرنه با روز قیامت شب ما متصل است
(همان).
تشبیه بلیغ مشبّه: رخ مشبّه به: خورشید وجهشبه: درخشندگی و زیبایی (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد

You may also like...