مقالات دانشگاهی ارشد

سامانه پژوهشی – بررسی تشبیه در پانصد غزل آغازین دیوان وصال شیرازی۹۳- قسمت ۱۹

(همان)
تشبیه مفروق مشبّه: ۱- عشق ۲- جفا مشبّه به: ۱- زنجیر ۲- بار وجهشبه: ۱- بستن و اسیر کردن (تحقیقی و مفرد) ۲- سنگین بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد عقلی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد. از نظر آوردن وجه شبه و ادات: ۱- مفصّل مؤکّد ۲- بلیغ
تا دل فتد به دام وبه جمعیتی رسید تاب کمند زلف خم اندر خمی کجاست
(همان)
تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: زلف مشبّه به: کمند وجهشبه: بلندی وبافته بودن (تحقیقی و متعدّد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
دیده ی عشق ار نداری مصحف رویش مخوان زاهد بی معرفت، کاین آیه درشأن ماست (وصال، ۱۳۷۸: ۶۴)
تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: رویش مشبّه به: مصحف وجهشبه: هدایتگر بودن (تخییلی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
قدت بلا و خطت دام و غبغبت چه ماست چه فیضها که ز احسان عشقش در ره ماست
(وصال،۱۳۷۸: ۶۴) تشبیه مفروق بلیغ مشبّه: ۱- قد ۲- خط ۳- غبغب مشبّه به: ۱- بلا ۲- دام ۳- چه وجهشبه: ۱- آسیب رساندن (تحقیقی و مفرد) ۲- گرفتاری (تحقیقی و مفرد) ۳-گرفتاری (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هر سه مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر سه مورد مفرد به مفرد می باشد.
قرار در دل ما گیر و شاه خوبان شو بلی عزیز شود یوسفی که در چه ماست
(همان: ۶۵)
تشبیه مضمر مرکّب تلمیحی بلیغ مشبّه: معشوق در دل ما مشبّه به: یوسف در چه وجهشبه: عزیز بودن اسیر (تحقیقی ومفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مرکّب به مرکّب
هجرش به درنگست مگر فکر حکیم است وصلش به شتابست مگر فصل شباب است
(همان)
تشبیه مفروق مفصّل مؤکّد مشبّه: ۱- هجر ۲- وصل مشبّه به: ۱- فکر حکیم ۲- فصل شباب وجهشبه: ۱- درنگ کردن (تحقیقی و مفرد) ۲- شتاب داشتن (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد حسی به عقلی می باشد. افراد: درهر دو مورد مفرد به مفرد مقیّد می باشد.
چون باغ نعیم است و به مشتاق جحیم است چون چشمه ی عذبست و به لب تشنه عذاب است
. (همان)
تشبیه جمع مجمل مرسل مشبّه: معشوق مشبّه به: ۱- باغ نعیم ۲- چشمه عذب وجهشبه: ۱- پر نعمت، خوشی و زیبایی (تحقیقی ومتعدّد)۲- خوش و گوارا بودن (تحقیقی و متعدّد) طرفین: درهردو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هردو مورد مفرد به مفرد مقیّد می باشد. ادات : در هر دو مورد چون می باشد.
تنم از نایره ی عشق تو در تاب و تب است گر از این آتش جانسوز نسوزم عجب است
(وصال، ۱۳۷۸: ۶۶)
تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: عشق مشبّه به: نایره وجهشبه: در تب وتاب بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
از تو باشد نه ز گردون شب و روزی که مراست روی بنمای که روز است و بپوشان که شب است
(همان)
تشبیه مفروق بلیغ مشبّه: ۱- روی نمودن ۲- روی پوشاندن مشبّه به: ۱- روز ۲- شب وجهشبه: ۱- روشنی (تحقیقی و مفرد) ۲- سیاهی (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هردو مورد حسی به حسی افراد: در هر دو مورد مفرد مقیّد به مفرد می باشد.
چارهای نیست ز درد سر رنجورانش هرکه را با شکر آمیخته عناب لب است
(همان)
تشبیه بلیغ مشبّه: لب مشبّه به: عناب وجهشبه: سرخی (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
چون سراپای نگار آمده دیوان وصال که به هر صفحه آن درنگری منتخب است
(همان: ۶۷) تشبیه مجمل مرسل مشبّه: دیوان وصال مشبّه به: سراپای نگار وجهشبه: زیبا بودن
(تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد مقیّد به مفرد مقیّد ادات: چون
آن که بزم همه افروخت مرا سوخت وصال کانکه از تابش مهتاب بسوزد قصب است . (همان) تشبیه مضمر ملفوف مفصّل مؤکّد مشبّه: ۱- معشوق ۲- من مشبّه به: ۱- مهتاب ۲- قصب وجهشبه: ۱- درخشان و تابنده (تحقیقی و مفرد) ۲- سوختن (تحقیقی و مفرد) طرفین: درهر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: درهر دو مورد مفرد به مفرد می باشد.
هر شب اندر چاه غم، بیژن صفت بودم اسیر امشب ار در راه من چاهیست چاه غبغب است
(وصال، ۱۳۷۸: ۶۷)
۱- تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: غم مشبّه به: چاه وجهشبه: اسیرکردن (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
۲- تشبیه بلیغ مشبّه: چاه مشبّه به: غبغب وجهشبه: فرو رفتگی (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
کوکب اشکم به دامان بود هرشب تا به صبح امشبم در دامن آن ماهی که رشک کوکب است
(همان)

حتما بخوانید :   انس با قرآن در قرآن وحدیث چگونه تبیین شده است- قسمت ۳۰

You may also like...