مقالات دانشگاهی ارشد

علمی : بررسی تشبیه در پانصد غزل آغازین دیوان وصال شیرازی۹۳- قسمت ۱۷

توبا مایی و ما، در جست جویت گهر در خاتم و ما در سباحت
(وصال، ۱۳۷۸: ۵۲)
تشبیه تمثیل مفصّل مؤکّد مشبّه: تو با ما مشبّه به: گهر در خاتم وجهشبه: چیزی ارزشمند و گران بها در کنار چیزی دیگر بودن. (تحقیقی و مرکّب) طرفین: حسی به حسی افراد: مرکّب به مرکّب
چو شب شد روزم از بی مهر ماهی چو مهر از چهر و چون صبح از صباحت
(همان)
تشبیه مفروق مجمل مرسل مشبّه: ۱- چهره ۲- صباحت مشبّه به: ۱- مهر ۲- صبح وجهشبه: در هر دو مورد درخشان بودن است. (تحقیقی و مفرد) طرفین: هردو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: هردو مورد مفرد به مفرد می باشد. ادات: در هر دو مورد چو می باشد.
من اندر آتش دوری گدازان رقیب از وصل او در استراحت
(همان) تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: دوری مشبّه به: آتش وجهشبه: گدازندگی (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد .
هزار شعله ی آهم به سینه پنهان است از آن شرار که عشق توام به جان انداخت
(همان)
تشبیه بلیغ مشبّه: آه مشبّه به: شعله وجهشبه: سوزندگی (تخییلی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
تمام صر صر ناز است و برق استغنا درین چمن نتوان طرح آشیان انداخت
(وصال، ۱۳۷۸: ۵۲)
۱- تشبیه بلیغ مشبّه: ناز مشبّه به: صرصر وجهشبه: نابود کردن (تخییلی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد . ۲- تشبیه بلیغ مشبّه: استغنا مشبّه به: برق وجهشبه: سوزاندن (تخییلی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
وصال از هوس الفت سگان درت فرشتهایست که خود را از آسمان انداخت
(همان)
تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: وصال مشبّه به: فرشته وجه شبه: ازآسمان فرود آمدن (تخییلی و مرکّب) طرفین: حسی به عقلی افراد: مفرد به مفرد
دل خلقی ز غم این دل دیوانه بسوخت آری از آتش یک خانه، دوصد خانه بسوخت
(همان: ۵۳) تشبیه تمثیل مفصّل مؤکّد مشبّه: دل خلقی زغم این دل دیوانه بسوخت مشبّه به: آتش یکخانه، دو صد خانه بسوخت وجهشبه: سرایت کردن سوختن چیزی به چیزهای
دیگر (تحقیقی و مرکّب) طرفین: عقلی به حسی افراد: مرکّب به مرکّب
دل که در بوته ی هجر تو برفت و نگداخت ز آشنایی تو با مردم بیگانه بسوخت
. (همان)
تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: هجر مشبّه به: بوته وجهشبه: سوزاندن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
شد زدل وسوسه ی زهد و خیال مستی آتش عشق تو خشک و تر این خانه بسوخت
(وصال، ۱۳۷۸: ۵۳)
تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: عشق مشبّه به: آتش وجهشبه: سوزاندن (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
هر کجا مهر رخت، خاطر افگار کجاست هر کجا پرتو خورشید شب تار کجاست
(همان: ۵۵)
۱- تشبیه بلیغ مشبّه: رخ مشبّه به: مهر وجهشبه: درخشندگی و زیبایی (تحقیقی و متعدّد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
۲- تشبیه مضمر تمثیل بلیغ مشبّه: هر کجا مهر رخت، خاطر افگار کجاست مشبّه به: هر کجا پرتو خورشید، شب تار کجاست وجه شبه: روشنای ودرخشش که سیاهی را از بین می برد. (تحقیقی و مرکّب) افراد: مرکّب به مرکّب طرفین: عقلی به حسی
گل اگر اوست مرا چیست که دل صدچاک است سرو اگر اوست مرا چیست که اندر گل پاست
. (همان: ۵۷)
۱- تشبیه جمع بلیغ مشبّه: او مشبّه به: ۱- گل۲- سرو وجهشبه: ۱- سرخی و لطافت (تحقیقی و متعدّد) ۲- بلندی و تناسب (تحقیقی و متعدّد) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد میباشد.
۲- تشبیه جمع مضمر مفصّل مؤکّد مشبّه: من مشبّه به: ۱- گل۲- سرو وجه شبه: ۱- چاک چاک بودن (تحقیقی و مفرد) ۲- پا در گل بودن (دوگانه، مرکّب وتحقیقی می باشددر موردمشبّه به معنای اسیربودن امّا در مورد مشبّه به در معنای حقیقی آن به کار رفته است.) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد.
او اگر شمع بود سینه ی من بهر چه سوخت او اگر ماه بود پیکر من بهر چه کاست
(وصال، ۱۳۷۸: ۵۷)
۱- تشبیه جمع بلیغ مشبّه: او مشبّه به: ۱- شمع۲- ماه وجه شبه: در هر دو مورد درخشیدن می باشد. (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد میباشد.

You may also like...