مقالات دانشگاهی ارشد

مقاله علمی با منبع : بررسی تشبیه در پانصد غزل آغازین دیوان وصال شیرازی۹۳- قسمت ۱۶

(وصال، ۱۳۷۸: ۴۷)
۱- تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: باده مشبّه به: آتش وجهشبه: فروغ (تخییلی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
۲- تشبیه مرکّب بلیغ مشبّه: روی مشبّه به: عکس گل در آب وجهشبه: زیبای و سرخی حاصل از دو چیز (تحقیقی و متعدّد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مرکّب
قطره بر نسرین و شبنم بر چمن یا خویت بر چهره یا بر گل گلاب
(همان)
تشبیه جمع مرکّب بلیغ مشبّه: خویت بر چهره مشبّه به: ۱- قطره بر نسرین ۲- شبنم بر چمن ۳- گلاب بر روی گل وجهشبه: در هر سه مورد قرار گرفتن چیزی درخشان بر روی چیزی لطیف وزیبا. (تحقیقی و مرکّب) طرفین: در هر سه مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر سه مورد مرکّب به مرکّب می باشد.
دل بر افروز ازآتش ساغر دیده روشن کن از رخ احباب . (همان: ۴۸)
تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: ساغر مشبّه به: آتش وجهشبه: سرخ بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
دلبری گیر خرم و دلکش هم چو عهد گل و زمان شباب
(همان)
تشبیه جمع مطلق مشبّه: دلبر مشبّه به: ۱- عهد گل ۲- زمان شباب وجه شبه : در هر دو مورد خرم و دلکش بودن است. (تحقیقی و مفرد) طرفین: هردو مورد، حسی به حسی می باشد. افراد: هردو مورد، مفرد به مفرد مقیّد می باشد. ادات: هم چو
عرق به عارض ساقی و قطره بر رخ گل اشارتیست که باید زدن بر آتش آب
(وصال، ۱۳۷۸: ۴۸)
تشبیه مضمر مرکّب جمع بلیغ مشبّه: عرق بر عارض ساقی مشبّه به: ۱- قطره بر رخ گل ۲- آب بر روی آتش وجهشبه: در هردو مورد، چیزی درخشان بر روی سطحی سرخ (تحقیقی و مرکّب) طرفین: هردو مورد، حسی به حسی می باشد. افراد: هردو مورد، مرکّب به مرکّب می باشد.
هوای باغ روان پرورد چوباغ بهشت خروش رعد غم از دل برد چو بانگ رباب
(همان)
۱- تشبیه مجمل مرسل مشبّه: هوای باغ مشبّه به: باغ بهشت وجه شبه: خرم، زیبا ودلکش بودن (تحقیقی و متعدّد) طرفین: حسی به عقلی افراد: مفرد مقیّد به مفرد مقیّد ادات: چو
۲- تشبیه مطلق مشبّه: خروش رعد مشبّه به: بانگ رباب وجهشبه: غمگساری (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد مقیّد به مفرد مقیّد ادات: چو
هم چنان مشتاقم ار در خواب بینم هر شبت تشنه کی سیراب شد، گر دجله را نوشد به خواب
(همان: ۴۹)
تشبیه مرکب بلیغ مشبّه: هر شب معشوق را در خواب دیدن وپیوسته مشتاق دیدن و وصال او بودن. مشبّه به: تشنهای که دجله را در خواب نوشد وهمچنان تشنه بودن وسیراب نشدن. وجهشبه: مشتاقی که در خواب به مطلوب خود رسیده وهمچنان آرزوی دیدن او را دارد. (تحقیقی ومرکّب) طرفین: عقلی به عقلی افراد: مرکّب به مرکّب . ما زشرم اندر حجاب و یار ما گستاخ روست ساقیا کو آتش می تا بسوزیم این حجاب . . (وصال، ۱۳۷۸: ۴۹)
تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: می مشبّه به: آتش وجهشبه: سرخی (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
جلوه ی دلدار بسیار است، بینش جو وصال بیم مستسقی است ورنه بحر کی کم شد زآب
(همان: ۵۰)
تشبیه مضمر مفصّل مؤکّد مشبّه: جلوه دلدار مشبّه به: بحر وجهشبه: بسیار وفراوان بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد مقیّد به مفرد
کمان چرخم ار بارد به سر تیر کجا چشم از رخش بردارم امشب
(همان)
تشبیه بلیغ مشبّه: چرخ مشبّه به: کمان وجهشبه: خمیدگی (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
حجاب ما و من کو سدّ راه است بسوزد آه آتشبارم امشب
(همان)
تشبیه تسویه مفصّل مؤکّد مشبّه: ۱- ما ۲- من مشبّه به: حجاب وجه شبه: سدّ راه بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
کار ما با هندوی زلف تو خونخوار اوفتاد از تو ای بیدادگر مهر است و از ما کین غریب
(همان) تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: زلف مشبّه به: هندو وجهشبه: خونخواری
(تخییلی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
گوشوارت بر بنا گوش تو ای ماه تمام مینماید چون به ماه چهارده پروین غریب . (همان: ۵۱)
۱- تشبیه بلیغ مشبّه: تو (معشوق) مشبّه به: ماه تمام وجهشبه: درخشانی و زیبایی (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد مقیّد
۲- تشبیه مرکّب مجمل مرسل مشبّه: گوشوار بر بنا گوش تو مشبّه به: خوشه پروین که در کنار ماه باشد وجهشبه: چیزی درخشان و خوشه مانند که در کنار جسم و سطحی روشن باشد (تحقیقی و مرکّب) طرفین: حسی به حسی افراد: مرکّب به مرکّب ادات: چون

حتما بخوانید :   جستجوی مقالات فارسی - بررسی تشبیه در پانصد غزل آغازین دیوان وصال شیرازی۹۳- قسمت ۴۶

You may also like...