مقالات دانشگاهی ارشد

بررسی تشبیه در پانصد غزل آغازین دیوان وصال شیرازی۹۳- قسمت ۱۲

هرگزم سرو لب جوی نیاید به نظر تا به پیش نظر آن قامت دلجوست مرا . (همان: ۲۸)
تشبیه مضمر تفضیل بلیغ مشبّه: قامت مشبّه به: سرو وجهشبه: بلندی و تناسب (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
سیل غم بگذشت از سر تا که یارآمد مرا آبی آخردر غمش در روی کار آمد مرا
(همان)
تشبیه بلیغ مشبّه: غم مشبّه به: سیل وجهشبه: ویرانی (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
تا چه شد آیا چون شادی گرفت از من فرار آن که هم چون اشک دایم در کنار آمد مرا
(همان: ۲۹)
تشبیه جمع مطلق مشبّه: آن(معشوق) مشبّه به: ۱- شادی ۲- اشک وجهشبه: ا- گریزان بودن (تحقیقی و مفرد) ۲- دایم در کنار بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: ۱- حسی به عقلی ۲- حسی به حسی افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد. ادات: در هر دو مورد هم چون می باشد.
سوخت سر تا پا وجودم را که هیچ از من نماند ز آتش عشق ار چه قسمت، یک شرارآمد مرا
(همان) تشبیه بلیغ مشبّه: عشق مشبّه به: آتش وجهشبه: سوزاندن (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
جمله حرمان نیست عشق وجمله محنت نیست یار عاقبت نخل وفا روزی به بار آید مرا
. (وصال،۱۳۷۸: ۲۹) تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: وفا مشبّه به: نخل وجهشبه: بار دادن(تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
گر سرم شد زیر بار عاشقی چون عندلیب پرفشانیها کنم، چون نوبهار آید مرا
(همان)
۱-تشبیه بلیغ مشبّه: عاشقی مشبّه به: بار وجهشبه: سنگین بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
۲-تشبیه مطلق مشبّه: «م» در سرم مشبّه به: عندلیب وجهشبه: پرفشانی وشادی کردن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد ادات: چون
از آرزوی خال او با زلف او دل بستهام با دام باید ساختن، گر دانهای باید مرا
(همان: ۳۰)
تشبیه مضمر ملفوف مشوش بلیغ مشبّه:۱- خال –۲ زلف مشبّه به: ۱- دانه ۲- دام وجهشبه: ۱- سیاه وکوچک بودن (تحقیقی و متعدّد) ۲- گره گره بودن (تحقیقی و مفرد) طرفین: در هر دو مورد حسی به حسی می باشد. افراد: در هر دو مورد مفرد به مفرد می باشد.
گفتم به غیر از سوختن کو حاصل از شمع رخت گفتا منال از عاشقی، پروانهای باید مرا
(همان)
۱-تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: رخ مشبّه به: شمع وجهشبه: درخشیدن(تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
۲- تشبیه مضمر مفصّل مؤکّد مشبّه: عاشق مشبّه به: پروانه وجه شبه: سوختن (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد
از وعدهی وصلش بگو، همدم، به وقت مردنم زیرا که تا خوابم برد افسانهای باید مرا
(وصال، ۱۳۷۸: ۳۰)
تشبیه مضمر بلیغ مشبّه: وعده ی وصل مشبّه به: افسانه وجهشبه: زیبا و واقعیت نداشتن (تحقیقی و متعدّد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد مقیّدبه مفرد
باده فزون چه می دهی، این قدر ای پسر مرا چون زشراب عشق تو، نیست زسر خبرمرا
(همان)
تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: عشق مشبّه به: شراب وجهشبه: بیخبری (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
هم چو نیم ز لاغری، شوق لب تو در دهان نیست عجب اگر بود گفته چو نیشکر مرا
(همان: ۳۱)
۱- تشبیه مطلق مشبّه: «م» در نیم مشبّه به: نی وجهشبه: لاغری (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد ادات: هم چو
۲- تشبیه مجمل مرسل مشبّه: گفته مشبّه به: نیشکر وجهشبه: شیرینی (تحقیقی و مفرد) طرفین: حسی به حسی افراد: مفرد به مفرد ادات: چو
زهد نمودهام سپر پیش خدنگ غمزه ات با تو مقاومت رسد الحق از این سپر مرا
(همان)
۱- تشبیه مفصّل مؤکّد مشبّه: زهد مشبّه به: سپر وجهشبه: مقاومت کردن (تحقیقی و مفرد) طرفین: عقلی به حسی افراد: مفرد به مفرد
۲- تشبیه بلیغ مشبّه: غمزه مشبّه به: خدنگ وجهشبه: زخمی کردن واز بین

You may also like...