مقالات دانشگاهی ارشد

جستجوی مقالات فارسی – انس با قرآن در قرآن وحدیث چگونه تبیین شده است- قسمت ۲۳

ب :« خوشخوانی کمک می‌کند به اینکه انسان تدبر کند و نکته را دریابد. »(خامنه ای،پیشین، ۰۵/۰۸/۱۳۷۸)
۴-۶-توجه به حضور ائمه در کنار قرآن
یکی از عوامل مهم انس کامل وصحیح با قرآن توجه به رابطه غیر قابل تفکیک قرآن با ائمه اطهار (علیهم السلام)است؛به این معنا که برای فهم کامل وصحیح آیات قرآن،توجه به تعالیم وتفاسیر ائمه اطهار (علیهم السلام)بسیار ضروری است.گرچه حدیث شریف ثقلین کاملا گویای این مطلب می باشد اما این موضوع در سخنان ائمه اطهار و بزرگان دین همواره مورد تاکید وتذکر بوده است.
در کتاب شریف اصول کافی در سخنی از امیر المؤمنین (علیه السلام)در مورد شرایط واوضاع زندگی انسانها قبل از رسالت پیامبر خاتم (صلی الله علیه وآله )بیان شده است ؛در قسمتی از این سخنان به رابطه مهم قرآن وعترت اشاره نموده و می فرمایند:
«در آن هنگام پیغمبر اکرم نسخه‏اى از کتب آسمانى نخستین برایشان آورد که کتب جلوترش را تصدیق داشت و حلال را از حرام مشکوک جدا ساخت. این نسخه همان قرآنست، از او بخواهید تا با شما سخن گوید، او هرگز سخن نگوید، ولى من از او بشما خبر میدهم، در قرآنست علم گذشته و علم آینده تا روز قیامت میان شما حکم مى‏دهد و اختلافات شما را بیان میکند، اگر از من قرآن را بپرسید بشما مى‏آموزم.»( کلینی، ۱۳۶۹ ش، ج‏۱، ص ۷۹)
در حدیثی از امام صادق (علیه السلام)آمده است:« من زاده رسول خدایم و بقرآن دانایم، در قرآنست آغاز خلقت و آنچه تا روز قیامت رخ دهد و خبر آسمان و زمین و خبر بهشت و دوزخ و خبر گذشته و خبر آینده تمام اینها را میدانم چنان که بکف دست خود می نگرم، همانا خدا می فرماید: در قرآنست بیان آشکار هر چیز.»(همان، ص ۸۰)
در دعایی از امام رضا (علیه السلام)منقول است که ایشان غاصبین خلافت ائمه را لعن نموده اند ومی فرمایند:
«خداوندا لعن کن بر آن دو شخص که تغییر دادند دین ترا و برطرف کردند نعمت ترا و تهمت زدند بر پیغمبر تو که رحمت فرستد خدا بر او و بر آل او و مخالفت ورزیدند ملّت ترا و اعراض کردند از راه و طریقه حق تو و انکار نمودند نعمت‏هاى ترا و ردّ کردند بر تو سخن و قرآن‏ ترا و استهزا نمودند بر پیغمبر تو و کشتند . پسر پیغمبر ترا و تغییر دادند قرآن‏ ترا و انکار نمودند آیه‏هاى ترا .» (ابن طاووس ، ۱۳۷۹ش، ص ۴۰۲)
این سخنان وادعیه از ائمه معصومین (علیهم السلام)به خوبی نشانگر اهمیت قرار داشتن عترت در کنار قرآن می باشد .تاکید بر این نکته در سخنان بزرگانی چون امام خمینی (ره)نیز مشاهده می گردد.
ایشان در این باره می فرمایند:«آنکه مورد تأسف خود ائمه- علیهم السلام- بوده است که پیدا نکردند کسانى را که به آنها تعلیم بدهند آن علوم را، و قرآن‏ که مخزن همه علوم است، نشد که آنها تفسیر کنند، و آن معارفى که در قرآن‏ هست آنها بیان کنند براى ما. اینها از تأسف‏هایى است که ما باید در گور ببریم. قرآن‏ الآن در حجاب است، مستور است این قرآن‏. بعضى آیات قرآن‏ است که گرچه بشر یا فلاسفه یا عرفا تا یک حدودى در موردش صحبتها کردند، لکن آن که باید باشد، نشده است و نمى‏شود. قرآن‏ هم براى «مَنْ خوطِبَ بِه» آمده است.» (خمینی،بی تا، ج‏۱۹ ،ص ۷)
رهبر کبیر انقلاب یکی از مهم ترین دلایل مهجوریت قرآن در بین مسلمین را توطئه های دشمنان برای جدا کردن مفسران حقیقی قرآن،از آن بیان فرموده اند. (همان، ج‏۲۱، ص ۳۹۴)این مطلب نشاندهنده ی اهمیت حضور ائمه اطهار در کنار قرآن به عنوان مفسران واقعی آن ،برای دستیابی به تفسیر واقعی آیات قرآن می باشد.
بنا بر این در طی مراحل انس با قرآن در مرحله تدبر که یکی از پیش نیازهایش تفسیر است،باید برای درک مفهوم آیه تا حد امکان به روایات ائمه معصومین وتفاسیر آنان در ذیل آیات قرآن مراجعه گردد.
۴-۷-حفظ قرآن:
در روایات وسخنان ائمه معصومین (علیهم السلام)سخنان بسیاری در مورد اهمیت وفواید مادی ومعنوی حفظ قرآن بیان شده است.
در خواست توفیق برای حفظ قرآن در ادعیه ائمه معصومین به وفور دیده می شود.از جمله در دعایی از امام صادق (علیه السلام)که می فرمایند: «خدایا از تو خواهم که بر محمد و آلش رحمت فرستى و حفظ قرآن و انواع دانش را بمن روزى کن، و اینکه آنها را در دل و گوش و چشمم پا بر جا کنى، و با گوشت و خون و استخوان و مغز من آنها را بیامیزى، و شب و روز مرا از رحمت و قدرت خودت بدانها بکار اندازى. »(کلینی ،پیشین ، ج‏۴، ص ۳۶۷)
همچنین در روایات به پاداش کسى که حفظ قرآن‏ براى او دشوار است اشاره شده است.از جمله روایتی از امام صادق (علیه السلام) که می فرمایند:«کسى که به دلیل کمى حافظه‏اش به سختى تلاش مى‏کند تا قرآن را حفظ کند دو پاداش خواهد داشت. »(ابن بابویه، ۱۳۸۲ ش،ص ۱۹۹)
آنچه از سیره ی ائمه معصومین (علیهم السلام)به دست می آید این است که ایشان به عنوان پیشوایان دین،بر حفظ قرآن اهتمام داشته اند.در مورد حضرت موسى بن جعفر(علیه السّلام) آمده است:« در حفظ قرآن‏ اهتمام فوق العاده‏اى داشت، و با صوت حسنى قرآن را تلاوت میکرد، و هر گاه قرآن میخواند محزون میشد و مستمعین از قرائت وى گریه میکردند، و مردمان مدینه آن جناب را زین المجتهدین میگفتند.»(طبرسی،فضل بن حسن، ۱۳۹۰ ق ،ص۴۱۸ )
 
بنابر اهمیت حفظ قرآن ،در روایات به مداومت بر حفظ قرآن‏ وعدم فراموشی آن نیز تاکید شده است.
«عبد اللَّه بن مسکان» از «یعقوب احمر» روایت کرده است که گفت: به حضرت صادق- علیه السّلام- عرض کردم: فدایت شوم! رنجها و مصیبتهایى به من مى‏رسد که بسیارى از چیزهاى خوب را فرا

دانلود متن کامل این پایان نامه در سایت abisho.ir

موش مى‏کنم و برایم باقى نمى‏ماند، حتى مقدارى از قرآن نیز از دستم رفته است- راوى گوید: نام قرآن را که بردم حضرت ناراحت شده ، فرمودند:«فردى سوره‏اى از قرآن را فراموش مى‏کند، روز قیامت همان سوره در درجه‏اى از درجات بر او مشرف مى‏شود و مى‏گوید: السّلام علیک. او در جواب مى‏گوید: و علیک السّلام، تو کیستى؟ مى‏گوید: فلان سوره و فلان سوره‏اى‏هستم که مرا واگذاشتى و ترکم نمودى، اگر نگاهم مى‏داشتى تو را به این درجه مى‏رساندم- در این حال با انگشتش اشاره کرد. » (ابن فهد حلی،پیشین،اقتباس از صص ۴۹۷-۴۹۶)
سلاله ی پاک ائمه اطهار (علیهم السلام) مقام معظم رهبری (مدظله) نیز بر حفظ قرآن تاکیدات فراوانی داشته اند که در اینجا به برخی از آنها اشاره می گردد.
ایشان می فرمایند:«مسأله‌ی حفظ را خیلی جدی بگیرید . (خامنه ای،پیشین، ۰۱/۱۲/۱۳۶۹)
ایشان حفظ قرآن یکی از ملزومات تدبر می دانند زیرا سبب تکرار آیات و انس با یک آیه وتدبر در آن می شود . (خامنه ای، پیشین،۴/۷/۱۳۸۵)
همانگونه که در بحث مراحل انس با قرآن اشاره شد،بین تدبر وحفظ آیات رابطه ای دوسویه وجود دارد اینگونه که هر یک سبب تقویت دیگری می گردند.
۴-۸-استمرار ومداومت
برای موفقیت در هر کاری از جمله عبادات، تدریج و تداوم بسیار لازم است،زیرا این امور سبب تاثیر گذاری عمیق عبادات در روح وروان آدمی وماندگاری این آثار می گردد.انس با قرآن نیز از این امور می باشد که توجه به استمرار ومداومت در آن ضروری است.
نکته فوق در مورد انس با قرآن در روایات ائمه معصومین (علیهم السلام )نیز مورد تاکید قرار گرفته است.
در روایتی از رسول خدا (صلی الله علیه وآله )آمده است: «قرآن را بیاموزید زیرا که در روز قیامت قرآن در صورت جوانى زیبا نزد خواننده خود آید و به او گوید: منم که شب تو را به بیدارى به پایان بردم، روزهاى داغ تو را به تشنگى به سر آوردم، و آب دهانت را خشک کردم، و اشکت را روان ساختم.» (کلینی، ۱۳۶۹ ش، ج‏۴، ص ۴۰۵)
به دلیل اهمیت استمرار در ارتباط با قرآن واثر مطلوب آن ،بر روی روح وجان انسان در روایات به قرائت مستمر در طول زمان های مختلف تاکید شده است.به این معنا که در پاسخ افراد مختلف که از مدت زمان ختم قرآن از ائمه اطهار سئوال کرده اند،پاسخهای متعددی داده شده است؛نکته مهم در این باره این است که طول این مدت مطمئنا به ظرفیت درونی افراد وانس آنها با قرآن مرتبط است؛آنچه اهمیت دارد تدبر در قرآن است؛که با رعایت آداب صحیح وملزومات آن نیاز به طی زمان دارد.
آنچه اهمیت دارد توجه به لزوم تکرار وتلقین است.امام خمینی (ره) به تکرار زیاد مسائل در قرآن اشاره کرده وعلت آن را اهمیت تکرار وتلقین با نقش بستن بر قلب وتربیت ورشد انسان می دانند. (خمینی،بی تا ،ج‏۱۰ ص ۳۴)
این بیان ایشان به خوبی نشان می دهد که تکرار مستمر است که باعث تلقین به انسان وتاثیر گذاری در روح وجان او می گردد.این مطلب در مورد انس با قرآن نیز صادق است چنانکه مقام معظم رهبری(مدظله)می فرمایند:«شما از هر زبانی که باشد، اگر قرآن را از کسی نیاموخته باشید، وقتی زیاد قرآن را بخوانید، با مفاهیم قرآن به خودی خود انس پیدا می‌کنید.» ( خامنه ای،پیشین، ۲۴/۹/۱۳۷۵)
عوامل انس ورابطه بین مولفه های آن را می توان به صورت زیر نمایش داد:
پرهیز از مادی گرایی
پاکی درون
اعتراف به احساس نیاز به قرآن
پناه بردن به قرآن برای درمان دردها

You may also like...